Jak CBAM wpływa na rzeczywisty koszt importu
Mechanizm Dostosowania Granicznego z tytułu Węgla (CBAM) dodaje nowy poziom złożoności finansowej do każdego importu produktów objętych programem. Począwszy od 2026 roku, oprócz ceny towaru, kosztów transportu i standardowych opłat celnych, istnieje obowiązek zakupu certyfikatów odzwierciedlających emisję dwutlenku węgla generowaną podczas produkcji.
Cena certyfikatu CBAM jest bezpośrednio powiązana ze średnią kwartalną ceną certyfikatów EUA w systemie EU ETS, która w pierwszym kwartale 2026 roku wahała się w granicach 80–90 EUR za tonę CO2. Ostateczny koszt przesyłki docierającej do odprawy celnej zależy od kilku czynników:
| Czynnik | Uderzenie |
|---|---|
| Zgłoszona ilość emisji | Podstawa obliczeniowa liczby wymaganych certyfikatów |
| Jakość danych dostawcy | Brak zweryfikowanych danych: wartości domyślne wzrosły (+10% w 2026 r.) |
| Wahania cen EUA | Ryzyko rynkowe dodane do kosztów importu |
| Status autoryzowanego deklaranta CBAM | Obowiązkowe do złożenia deklaracji rocznej |
| Koszty zgodności | Akredytowani audytorzy + procedury administracyjne |
Gdy kontener z walcowaną stalą z Turcji lub aluminium z Serbii dociera do portu w Konstancy, całkowity koszt jest znacznie wyższy niż ten wynikający z faktury handlowej. W przypadku importu cyklicznego, w którym produkty objęte programem stanowią znaczną część wolumenu, efekt jest szybko widoczny w budżecie zamówień. W przypadku importu sporadycznego efekt finansowy jest bardziej rozmyty, ale nadal wymaga zarządzania administracyjnego. W obu przypadkach ignorowanie CBAM nie jest możliwe.
Dlaczego nie wszyscy importerzy są objęci tą samą sytuacją
Rynek nie reaguje identycznie na CBAM. Nie ma „ogólnej podwyżki cen” równej dla wszystkich kategorii i wszystkich dostawców — a to rozróżnienie jest kluczowe dla zespołów zakupowych.
Kraj pochodzenia ma decydujące znaczenie. Importer współpracujący z dostawcami z krajów posiadających własne systemy cen emisji dwutlenku węgla (Wielka Brytania, Norwegia, Szwajcaria) może skorzystać z częściowych odliczeń kosztów certyfikatów. Natomiast podmiot kupujący z Turcji, Chin, Indii lub Ukrainy nie ma takiej możliwości i ponosi pełny koszt.
Wyjątek od progu 50 ton. Rozporządzenie Omnibus 2025/2083 wprowadziło istotną innowację: importy poniżej progu 50 ton rocznie na importera są zwolnione z obowiązku zakupu certyfikatów. To całkowicie zmienia sposób kalkulacji dla małych podmiotów lub firm importujących okazjonalnie.
| Profil importera | Wpływ CBAM |
|---|---|
| Import cykliczny, duża objętość, dostawca Turcja/Chiny | Pełny koszt, wysokie ryzyko finansowe |
| Import cykliczny, dostawca Wielka Brytania/Norwegia | Możliwe częściowe odliczenia |
| Sporadyczny import, poniżej 50 ton/rok | Zwolniony z wymogu posiadania certyfikatu |
| Umowa na rok 2025 bez klauzuli CBAM | Bezpośrednie ryzyko umowne, bez mechanizmu transferu |
Kto właściwie płaci koszty CBAM?
Kluczowe pytanie ma charakter nie tylko ekonomiczny, ale także umowny i operacyjny. W praktyce koszty mogą być częściowo lub całkowicie pokrywane przez jeden z trzech poziomów łańcucha handlowego.
-
Dostawca zewnętrzny najczęściej niechętnie bierze na siebie koszty. Producenci w krajach bez własnego systemu cen emisji dwutlenku węgla nie dysponują mechanizmem uwzględnienia CBAM w swoich cenach. Wielu z nich odmawia dostarczenia zweryfikowanych danych dotyczących emisji, co zmusza importera do stosowania zawyżonych wartości domyślnych – wyższych niż rzeczywisty koszt. Jeśli presja się utrzymuje, importer albo prosi o zweryfikowane dane, albo renegocjuje cenę, albo szuka alternatywnych dostawców z krajów bardziej przychylnych CBAM.
-
Bezpośredni importer pełni rolę bufora operacyjnego i handlowego. Nie przyjmuje on po prostu podwyżki i nie dolicza jej do rachunku klienta, lecz stara się znaleźć równowagę między kosztami, przewidywalnością a pozycją rynkową. Rola doświadczonego partnera logistycznego staje się istotna właśnie w tym momencie: podejście oparte na wyjaśnieniach operacyjnych, prawidłowym gromadzeniu danych od dostawców i właściwym określeniu oczekiwań sprawia, że dyskusje na temat zobowiązań CBAM stają się bardziej racjonalne i łatwiejsze w zarządzaniu. W tym kontekście Crystal Logistics Services może wesprzeć zespoły importowe w organizacji przepływów administracyjnych i uzyskaniu niezbędnego wglądu w całkowity koszt logistyki.
-
Klient końcowy ponosi koszty, bezpośrednio lub pośrednio. Jeśli w łańcuchu dostaw stale pojawiają się dodatkowe koszty, część z nich nieuchronnie trafia do klienta końcowego — w postaci wyższej ceny sprzedaży lub niższych marż handlowych na dystrybucji. Często pytanie brzmi nie czy płacą, ale kiedy płacą i w jakiej proporcji.
Dlaczego importerzy są zmuszeni zmienić swój model zaopatrzenia
Jeśli umowa roczna została uznana za sfinalizowaną po podpisaniu ceny i warunków dostawy, CBAM zmienia ten proces. Dla każdej partii wprowadzanej do kraju importer musi uzyskać, zweryfikować i przechowywać dane dotyczące emisji, zatrudnić akredytowanego weryfikatora oraz sporządzić skonsolidowaną deklarację roczną do złożenia w 2027 r.
Umowy na 2026 r. muszą zawierać określone klauzule, bez których importer pozostaje narażony na:
- Obowiązek dostawcy dostarczenia zweryfikowanych danych dotyczących emisji dla każdej partii.
- Mechanizm korekty ceny w zależności od wahań ceny EUA.
- Jasne określenie odpowiedzialności finansowej w przypadku zastosowania podwyższonych wartości domyślnych z powodu braku danych.
Brak tych klauzul w umowie podpisanej w 2025 r. oznacza, że importer ponosi różnicę samodzielnie – bez żadnej podstawy umownej do przeniesienia jej na dostawcę.
Co jest ważniejsze niż cena samego certyfikatu
Cena certyfikatu CBAM jest istotna, ale rzeczywisty efekt zależy od dyscypliny administracyjnej i operacyjnej. Firmy tracą więcej z powodu błędów procesowych niż z powodu ceny samego EUA:
OSTRZEŻENIE — RYZYKO ADMINISTRACYJNE ZWIĄZANE Z CBAM
- Brak terminowego uzyskania statusu Autoryzowanego Deklaranta CBAM
- Brakujące lub nierzetelne dane dotyczące emisji od dostawcy
- Nieprawidłowa klasyfikacja produktu w systemie CN/HS
- Dokumenty weryfikacyjne dostarczone z opóźnieniem lub wystawione przez nieakredytowanych audytorów
- Umowy bez klauzuli korekty cen
- Niska przewidywalność wolumenu importu z miesiąca na miesiąc
Innymi słowy, rozsądny koszt CBAM staje się znacznie trudniejszy do zaakceptowania w nieuporządkowanym łańcuchu dostaw. Firmy, które dobrze zarządzają relacjami z dostawcami i spedytorami, nie koncentrują się wyłącznie na tym, „ile kosztuje certyfikat”, ale na tym, „jaką kontrolę mamy nad danymi i procesami związanymi z importem”.