Hoe CBAM de werkelijke kosten van een import beïnvloedt
Het koolstofgrensheffingsmechanisme (CBAM) voegt een nieuwe laag van financiële complexiteit toe aan elke import van producten die onder de regelgeving vallen. Vanaf 2026 is er, naast de prijs van de goederen, de transportkosten en de standaard invoerrechten, een verplichting om certificaten aan te schaffen die de tijdens de productie gegenereerde koolstofemissies weerspiegelen.
De prijs van een CBAM-certificaat is direct gekoppeld aan de gemiddelde kwartaalprijs van EUA-certificaten in het EU ETS-systeem, die in het eerste kwartaal van 2026 schommelde tussen de 80 en 90 euro per ton CO2. De uiteindelijke kosten van een zending die bij de douane aankomt, worden bepaald door verschillende factoren:
Wanneer een container met gewalst staal uit Turkije of aluminium uit Servië aankomt in de haven van Constanta, zijn de totale kosten aanzienlijk hoger dan wat de handelsfactuur aangeeft. Bij een terugkerende import, waarbij de betreffende producten een aanzienlijk deel van het volume uitmaken, is het effect snel merkbaar in het inkoopbudget. Bij een sporadische import is het financiële effect minder uitgesproken, maar moet het nog steeds administratief worden beheerd. In beide gevallen is het negeren van CBAM geen optie.
Waarom worden niet alle importeurs in gelijke mate getroffen?
De markt reageert niet uniform op CBAM. Er is geen sprake van een "algemene prijsverhoging" die gelijk is voor alle categorieën en alle leveranciers – en dit onderscheid is essentieel voor inkoopteams.
Het land van herkomst is doorslaggevend. Een importeur die samenwerkt met leveranciers uit landen met een eigen CO2-beprijzingssysteem (VK, Noorwegen, Zwitserland) kan profiteren van gedeeltelijke aftrek van de certificaatkosten. Een importeur die inkoopt uit Turkije, China, India of Oekraïne heeft deze mogelijkheid daarentegen niet en draagt de volledige kosten.
Uitzondering van de drempel van 50 ton. De Omnibusverordening 2025/2083 introduceerde een belangrijke faciliteit: importen onder de drempel van 50 ton per jaar per importeur zijn vrijgesteld van de verplichting tot aankoop van certificaten. Dit verandert de berekening volledig voor kleine spelers of bedrijven met incidentele importen.
| Importeursprofiel | Impact van CBAM |
|---|---|
| Terugkerende import, groot volume, leverancier Turkije/China | Volledige kosten, hoog financieel risico |
| Terugkerende import, leverancier VK/Noorwegen | Gedeeltelijke aftrek mogelijk |
| Sporadische import, minder dan 50 ton per jaar. | Vrijgesteld van certificeringsvereiste |
| Contract voor 2025 zonder CBAM-clausule | Direct contractueel risico, zonder overdrachtsmechanisme. |
Wie draagt uiteindelijk de kosten van CBAM?
De kernvraag is niet alleen economisch, maar ook contractueel en operationeel. In de praktijk kunnen de kosten gedeeltelijk of volledig worden gedragen door een van de drie niveaus in de commerciële keten.
-
De externe leverancier is vaak terughoudend om de kosten te dragen. Producenten in landen zonder eigen koolstofbeprijzingssysteem beschikken niet over een mechanisme om CBAM in hun prijs te verwerken. Velen weigeren geverifieerde emissiegegevens te verstrekken, waardoor de importeur gedwongen wordt om te hoge standaardwaarden te gebruiken – hoger dan de werkelijke kosten. Als de druk aanhoudt, vraagt de importeur om geverifieerde gegevens, heronderhandelt hij over de prijs of zoekt hij alternatieve leveranciers in landen die CBAM-vriendelijker zijn.
-
De directe importeur fungeert als operationele en commerciële buffer. Hij neemt niet zomaar een prijsverhoging voor zijn rekening en berekent die door aan de klant, maar probeert een evenwicht te vinden tussen kosten, voorspelbaarheid en marktpositie. Juist hier komt de rol van een ervaren logistieke partner naar voren: een aanpak gebaseerd op operationele verduidelijkingen, het correct verzamelen van gegevens van leveranciers en het correct afstemmen van verwachtingen maakt discussies over CBAM-verplichtingen rationeler en gemakkelijker te beheren. In deze context kan Crystal Logistics Services importteams ondersteunen bij het organiseren van administratieve processen en het verkrijgen van het nodige inzicht in de totale logistieke kosten.
-
De eindklant betaalt de kosten, direct of indirect. Als er aanhoudende extra kosten in de keten sluipen, komt een deel daarvan onvermijdelijk bij de eindklant terecht – in de vorm van een hogere verkoopprijs of lagere commerciële marges op de distributie. Vaak is de vraag niet óf ze betalen, maar wanneer ze betalen en in welke mate.
Waarom importeurs gedwongen worden hun inkoopmodel te veranderen
Als een jaarcontract als definitief werd beschouwd zodra de prijs en leveringsvoorwaarden waren overeengekomen, verandert CBAM dit proces. Voor elke partij die het land binnenkomt, moet de importeur emissiegegevens verkrijgen, verifiëren en opslaan, een geaccrediteerde verificateur inschakelen en de geconsolideerde jaarlijkse aangifte voorbereiden voor indiening in 2027.
Contracten voor 2026 moeten specifieke clausules bevatten, zonder welke de importeur risico loopt:
-
De verplichting van de leverancier om geverifieerde emissiegegevens voor elke partij te leveren.
-
Een prijsaanpassingsmechanisme afhankelijk van de schommelingen van de EUA-prijs.
-
Een duidelijke vaststelling van de financiële aansprakelijkheid in geval van verhoogde standaardwaarden als gevolg van ontbrekende gegevens.
Het ontbreken van deze clausules in een contract dat in 2025 wordt ondertekend, betekent dat de importeur het verschil zelf draagt – zonder contractuele basis om dit aan de leverancier door te berekenen.
Wat belangrijker is dan de prijs van het certificaat zelf.
De prijs van het CBAM-certificaat is belangrijk, maar het werkelijke effect hangt af van de administratieve en operationele discipline. Bedrijven verliezen meer door procesfouten dan door de prijs van de EUA zelf:
WAARSCHUWING — ADMINISTRATIEVE RISICO'S VAN HET CBAM-CERTIFICAAT
- Het niet tijdig verkrijgen van de status van geautoriseerde CBAM-aangever
- Ontbrekende of onbetrouwbare emissiegegevens van de leverancier
- Onjuiste productclassificatie voor CN/HS-classificatie
- Te late verificatiedocumenten of documenten afgegeven door niet-geaccrediteerde auditors
- Contracten zonder prijsaanpassingsclausules
- Slechte voorspelbaarheid van importvolumes van maand tot maand
Met andere woorden, een redelijke CBAM-kostprijs is veel moeilijker te absorberen in een wanordelijke inkoopketen. Bedrijven die hun relaties met leveranciers en verladers goed beheren, richten zich niet alleen op "hoeveel kost het certificaat", maar ook op "welke controle hebben we over de gegevens en processen rondom de import".